Glendronach 15

Sherry ve bourbon, scotch viskinin kaderini elinde tutan iki içki. İyi bir ex-bourbon fıçı ya da iyi bir ex-sherry fıçı olmadan başarılı bir scotch viski düşünmek zor. Ben bu yazıda Glendronach 15 üzerinden sherry fıçılara odaklanacağım.

Sherry fıçılar viskiye oturaklı, ağır, kuru meyvemsi, pekmezimsi, dolgun bir karakter katıyor. Geleneksel olarak ağır abilerin içtiği o koyu renkli, alışıldık viskiler sherry etkisiyle bu karakterine kavuşuyor.

Sherry dediğimiz, bilmeyenler için, sadece İspanya’nın belirli bir bölgesinde üretilebilen bir güçlendirilmiş şarap türü. Bu şarabın konumuzla alakasıysa kendisinin de fıçı kullanılarak üretilmesi, ve bu fıçıların sonradan viski olgunlaşmasında çok yaygın kullanılması.

İşte bu sherry’nin birçok alt türü var, viski şişelerinin üzerinde bunları görebiliyoruz. Bazılarını saymak gerekirse: Oloroso, Pedro Ximenez, Amontillado, Palo Cortado, ve Fino’dan bahsedebilirim.

Viski hangi sherry türünün fıçısında dinlendiyse karakteri ona göre oldukça değişiyor. Bu yüzden burnunu viski tadım kadehine dayamış bir viski meraklısından “Klasik Oloroso!” repliğini duyabilirsiniz.

Az önce saydığım türler arasından iki tanesini özellikle konuşmamız lazım, çünkü diğerlerinden çok daha yaygın kullanılıyorlar. Bunlar Oloroso ve Pedro Ximenez. Özellikle en tepede Oloroso var. Oloroso sherry; tanenli, dolgun gövdeli bir fortifiye şarap. Kuru olmakla beraber aromatik ve yoğun olmasıyla bilinir. Viski yıllanmasının başından sonuna kadar tercih edilebilir, ama yalnızca bitiş için de kullanılabilir. Oloroso fıçıları, kendi karakterini yansıtacak şekilde viskiye fındıksı (nutty) aromalar, kuru meyveler, ve karanfil gibi baharatlar katar.

Diğer taraftan PX (Pedro Ximenez) ise aşırı tatlı bir fortifiye şaraptır. Koyu renkli olur. Viskiye yine kuru meyveleri katar, ama bu kez bir şurubu andıracak şekilde. Bu yoğun tatlı karakteri, PX fıçılarını uzun vadeli viski barındırmaktan çoğunlukla alıkoyar ama bitiş vermek için idealdir.

Son olarak bazı ünlü markaların hangi sherry tiplerini kullandığını bilmek hoşunuza gidebilir. Macallan, Tamdhu ve Glenfarclas, şişelemelerinde çoğunlukla yıllanma sürecinin tümünü Oloroso fıçılarda geçirmiş viskiler kullanır. Aynı şekilde “sherry bomb” olarak bilinen Aberlour A’bunadh sadece Oloroso fıçılarında olgunlaşmıştır.

Öte yandan Glenmorangie Lasanta ekspresyonu ve Glendronach ağırlıklı olarak Oloroso ve PX fıçılarını çeşitli ölçülerde karışık kullanır.

Değerlendirme

Bir barda beni kendine bağlayan viskilere sevgim bir başka oluyor. Bir diğeri şurada. İyi mi kötü mü, et mi balık mı diye tereddüt etmeden, ilk koklamada yakalanmış oluyorum bazen, tüm o hengame içinde. Glendronach 15’le ilişkimiz Kadıköy Komünite’de bu şekilde başladı.

Üstelik ben sherry karakterli viskilerde hiç kolay bir alıcı değilim. Daha önceki pub tadımlarımda benim için sınıfta kalanlar çoğunlukla sherry karakterli viskiler olmuştu, mesela Glenfarclas 12, Auchentoshan Three Wood. Ya da şişesine sahip olduğum ama viskiseverlerin çoğunun aksine bir türlü tam barışamadığım Bunnahabhain 12. Genelde güvendiğim insanların fikirlerinden ayrıştığımda bu sherry karakterli viskiler üzerinden oluyor. 

Bu olay örgüsüne bir katman da son Hollanda seyahatimde eklendi. Bu kez gitmeden tüm dükkanları araştırdım ve alacağımdan emin olduğum tek bir viski vardı: Signatory Vintage 100 Proof Speyside (M) 16 YO, yani Macallan. O fiyata 57.1% ABV ve 16 yaşında bir Macallan olması beni fazlasıyla ikna etmişti. Şimdiye kadar çoğunlukla fiyatından ve biraz da şişeleme alkol derecesinden dolayı uzak durduğum Macallan’a ilk ve sağlam girişimi yapacaktım. 

Onu satın almaya gitmeden önceki gece, bir viski pub’da, barın önünde şişelere bakarak ikinci kadehimi seçmeye çalışıyordum. Benim seçim süresi uzayınca yandan Hollandalı bir ihtiyar kendi içtiği şişeyi bana gösterdi. Nasıl bir rastlantı bilmiyorum ama bu şişe tam da almayı düşündüğüm Macallan IB şişelemesi çıktı. Güldüm, ne diyeceğimi de bilemedim. Tatlı bir adamdı, kendi kadehinden tatmamı da teşvik ediyordu bir yandan. Ben yine de kendime de bir kadeh ısmarladım.

Benim için iyi mi oldu, şişeyi satın alsaydım sonradan sever miydim bilmiyorum ama ben o kadehteki arkadaşa ısınamadım o akşam. Yani anladım elegant bir profil olduğunu, sevenin niye seveceğini, ama bana yeterince hitap etmedi. Sonra, önceden bağ kuramadığım sherry etkisindeki viskileri de düşününce zihnimde bir puzzle tamamlandı. Bu Macallan tüm yıllanma sürecini Oloroso fıçılarda geçirmişti. Bunnahabhain’daki sherry karakter tamamen Oloroso’ydu, Glenfarclas da öyle.

Demek ki ben PX fıçıyla daha iyi anlaşıyorum. Tamamıyla Oloroso değil, PX + Oloroso, ya da Bourbon + PX bitişli viskileri daha çok seviyorum. Bourbon + PX bitiş olarak sevdiğim Glen Scotia Double Cask var mesela, onu da içim rahat önerebilirim.

Bu uzun girizgahı neden yaptım, çünkü günün sonunda Glendronach 15’e neden ilk koklayışta bağlandığımı anlamış oldum: Oloroso ve PX sherry fıçılarını birlikte, ve oldukça ustaca kullanıyorlar. Benden bir Macallan fanboy olmayacak ama içim rahat bir Glendronach fanboy olabilirim o zaman.

Glendronach 15 years old | Official bottling | 46% ABV | Oloroso ve PX sherry olgunlaşma | Yeni şişeleme | Ülkemizde bulunabilir

Burun: Bir şekilde lüks kokuyor. İyi bir parfüm gibi, zengin ve dolgun. Kompleks. Alkol derecesi çok yerinde. Tatlı kuru meyveler, özellikle kuru erik gibi içinde canlı bir tatlılık barındırıyor. Crème brûlée. Zencefil, tatlı baharatları. Ekşi jöle dolgulu çikolata.

Damak: Yumuşak bir damak. Burundaki kırmızı meyve tatlılığı sürüyor. Ağızda kuruluk, boğazda konyakvari bir ısınma var.

Bitiş: Kuruluk devam ediyor, baharatlar ön plana çıkıyor. Orta uzunlukta.

Glendronach 15 Türkiye’de ucuz bir viski değil, ama fiyatını hak ettiğini düşünüyorum. Şişe bizim evde tehlikeli derecede hızlı boşalıyor. Sherry karakterli viski sevmediğini düşünen eşime bile kendini sevdirdi, önyargılarını kırdı. Bakalım önümüzdeki dönemde başka hangi önyargılarımız kırılacak.