Ardnamurchan AD/

Ardnamurchan AD/, official bottling, 46.8% ABV, bourbon & sherry fıçılarında olgunlaşma, NAS, renklendirici yok, soğuk filtrasyon yok, ülkemizde bulunabiliyor 

“Coastal whisky”, yani viskide kıyı profili, kökeni açısından tartışmalı bir konu. İskoçya’nın sert deniz havasının fıçıya sızması, viskiye sinmesi ve kadehten burnumuza esmesi hoş bir fikir, romantik. Ama ne kadar bilimsel?

Burnunu kadehe dayayan ve denizi anımsayan ilk hayalperest viskisever kimdi bilmiyorum ama o günden beri tuzlu, mineralik, yosun gibi notalar coastal diye anılıyor. Bu yazıda bu notaları almamızın muhtemel sebeplerine, ve bazı doğru bilinen yanlışlara değinmek istiyorum.

Aromalar nereden gelir?

Coastal notaların nereden geldiğini anlamak için genel olarak viskide aromaların nasıl oluştuğunu anlamalıyız. Bu konuda ayrıntılı bir yazıma şuradan ulaşabilirsiniz. Yazıda kısaca diyorum ki viski üretiminin 4 farklı aşaması olan maltlama, fermantasyon, damıtım ve fıçı olgunlaşması viskiye dair bildiğimiz tüm aromaların oluşmasını sağlıyor.

Yani şunu anlamamız lazım, viskinin içine giren şeyler su, maltlanmış arpa ve mayadan ibaret. Bunları gereken süreçlerden geçirip fıçıda dinlendirdiğimizde viski oluyor. Ama viskiyi kokladığımızda elma, yanmış kibrit, vanilya, hindistan cevizi gibi bin türlü aroma alıyoruz. Ama bu ürünler viskiye eklendiği için değil, viskinin üretim sürecinde bu aromalar kendiliğinden oluştuğu için viskiyi bunlara benzetiyoruz.

Viskide tuz var mı?

Tartışmanın büyüğü burada gibi. Viskide tuz olduğuna dair herhangi bir kanıt yok. Üretim aşamasında tuz konmadığını herkes bilmekle beraber bazıları fıçı dinlenmesi sırasında havadan fıçıya tuz girdiğini iddia ediyor. Bunun doğru olmadığına, ya da en azından hissedilir seviyede olamayacağına dair aklıselim çevrelerde konsensus olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim.

Peki nereden geliyor bu coastal karakter? Öncelikle tek bir molekül ya da süreçten gelmiyor. Bazı potansiyel sebepleri var. Bunların en önde geleni turba yakıldığında ortaya çıkan moleküller. Bu moleküller iyotsu, yosuna benzer çağrışımlar yaratabiliyor. Sonrasında fermantasyonda oluşan bazı sülfür bileşikleri salamura, kabuklu deniz canlıları ve mineralik çağrışımlar yaratabiliyor. Bazı esterler de “temiz hava” hissine katkıda bulunabiliyor.

Yani yaygın kanının aksine fıçıya tuz girdiği için tuzlu karakter oluşmuyor, hatta viski henüz fıçıya girmeden coastal karakter oluşmuş oluyor. Ve hatta viskiyi dominant bir fıçıya koyarsanız bu coastal karakteri baskılamanız çok olası. Yani deniz karakteri tamamen distillate-driven bir karakter.

Ardnamurchan

Gelelim bugünkü damıtımevimize. Ardnamurchan Highland’ın batısında bulunan ve 2014’te açılan epey yeni bir damıtımevi. Yeni bir damıtımevi olmak eminim bazı açılardan zordur, ama bugünün viski meraklılarının beklentilerini görüp birinci günden doğru şekilde viski üretmek dev bir avantaja dönüşebiliyor. Yani bugünden sonra işe koyulup Johnnie Walker olamayabilirsiniz, ama en saygın listelerde podyuma çıkan, viski meraklılarının saygı duyduğu bir damıtımevi olabilirsiniz. Ardnamurchan tam da bunu yaptı. Aynı şeyi Ardnahoe’da ve birçok İngiliz damıtımevinde de görebiliyorum. Bu koşullarda eski kötü alışkanlıklara hiç bulaşmadan, bugün istenen ürünle başlamak başarıyı getirebiliyor.

Değerlendirme

Bugün değerlendirdiğim viski Ardnamurchan’ın giriş seviyesi şişelemesi olan AD/. Bu viskiyi coastal viskiler ışığında ele alma fikrini Aquavitae’den aldım. Roy’a göre ulaşılabilirlik, kalite ve yoğun coastal karakter açısından birinci sıradaki şişeleme bu. Hazır elimde varken ben de bir değerlendirmek istedim. Daha önce damıtımevinden Cask Strength ve Heritage Barley ekspresyonlarını da deneme şansı bulmuştum. Özellikle Heritage Barley yağlı ve dolgun damağıyla tam benim kalemim, ama bugün AD/’de kalalım.

Ardnamurchan AD/, official bottling, 46.8% ABV, bourbon & sherry fıçılarında olgunlaşma, NAS, renklendirici yok, soğuk filtrasyon yok, ülkemizde bulunabiliyor

Burun: Mineralik, gerçekten de kumsal ve deniz kenarı hissiyatı yaratıyor. Kum ve deniz kabuklarına vurgu yapacak şekilde. Fresh, parlak. Geri planda meyveler. Hafif isli. Oldukça maltsı. 

Damak: Mentolsü bir parlaklık. Gençliğin verdiği köşeler ve alkolün hissiyatı belirgin. Hafif yağlı ve hafif dolgun. Damakta da is ön planda değil, gerilerde.

Bitiş: Kısa-orta bitiş. Fazla olgunlaşmış meyveler. Otsu, saman.

Yorumum: Ardnamurchan’ı seviyorum, temsil ettiği değerler benim viskiyi ciddiye alma sebeplerimle örtüşüyor. AD/ da damıtımevine giriş viskisi olarak görevini gayet iyi yerine getiriyor. İlginç ve kendine has bir şişeleme, var olmayı ve ona zaman harcamamızı hak ediyor. 

Ben bu viskiyi mineralik olması bakımından coastal karaktere yakıştırdım, bana kumsalı, deniz kabuklarını hatırlattı. Burunda biraz tuzluluk da alıyor gibiyim ama bu “power of suggestion” da olabilir pekala. Tuzlu olsun ya da olmasın, burunda gayet başarılı bulduğum bir viski oldu. Damakta biraz daha yüksek beklentim var o yüzden Heritage Barley gibi biraz daha üst segment ekspresyonların ülkemize uğramasını bekliyorum.

Son bir gözlem, kadehteki ömrü kısa bir viski bu. Fazla bekletirseniz karakterinden ödün veriyor, dolayısıyla biraz hava alıp açıldıktan sonra fazla bekletmeden tüketmek mantıklı olacaktır. Sláinte!